Бірінші вице-министрдің сөзінше оқушыларға үй тапсырмасын ЖИ көмегімен жасауға болмайды. Сондай-ақ, министрлікте үй жұмысының ЖИ-мен жасалғанын анықтайтын әзірге құрал да жоқ екені белгілі болды. Шынар Ақпарованың айтуынша, үй тапсырмасының қалай орындалғанын әр педагог, сабақ уақытында тек кері байланыс орнату арқылы ғана біле алады.

«ЖИ көмегімен жасалған үй тапсырмасын тәжірибесі мол педагог бірден біледі. Яғни, мұғалім мектепке келген кезде кері байланыс арқылы баланың үй тапсырмасын өзі нақты орындады ма, соны біле алады. Ол сабақты сұрау барысында белгілі болады», — деді ол.

Ведомство өкілінің айтуынша, бүгінде министрлік балалардың өз бетінше үйде дайындалып, барынша үй тапсырмасының ЖИ көмегінсіз жасалуына ден қойып отыр.

Айта кетейік, бұған дейін министрлік оқушылардың сабақта ұялы телефон ұстау ережелеріне қатысты шектеулерді түсіндірген еді.

Сообщение Мұғалімдер үй жұмысының ЖИ-мен жасағанын қалай тексереді появились сначала на NoFake.

Ведомствоның мәліметінше, бейінді қызметтермен бірлесіп техникалық тексеру басталған. Мамандар жарияланған деректердің үлгілерін талдап, олардың ықтимал қайдан алынғанын анықтап жатыр.

«Қазіргі таңда электрондық үкіметтің ақпараттық жүйелерінің бұзылғаны және аталған деректер базасының тікелей eGov жүйесінен алынғаны туралы расталған ақпарат жоқ», – деп хабарлады министрлік.

Ведомство жарияланған мәліметтердің бір бөлігі электрондық үкіметтегі деректердің құрылымы мен форматына сәйкес келмейтініне де назар аударды.

«Атап айтқанда, eGov жүйесінде жарияланымдарда көрсетілген форматтағы паспорттардың скан-көшірмелері сақталмайды, ал цифрлық құжаттардың форматы өзгеше. Даркнет пайдаланушысының деректер базасының шығу тегіне қатысты мәлімдемесі eGov жүйесінің бұзылғанын растайтын дәлел бола алмайды», – делінген жауапта.

Техникалық тексеру әлі жалғасып жатыр. Оның қорытындысы бойынша министрлік қосымша ақпарат беретінін мәлімдеді. Осыған байланысты азаматтарға цифрлық қауіпсіздік талаптарын сақтау ұсынылды. Атап айтқанда, SMS-кодтарды, парольдер мен ЭЦҚ деректерін бөгде адамдарға бермеу, күмәнді сілтемелерге өтпеу және әр сервиске әртүрлі пароль қолдану қажет.

Сообщение 15 млн қазақстандықтың жеке деректері даркнетте жарияланғаны рас па появились сначала на NoFake.

Заң ғылымдарының докторы, профессор Ермек Биахметұлы сайлауалды үгіт жасау науқанына оң баға беріп отыр. Айтуынша, сайлаудың әділ әрі ашық өтуі үшін бірқатар негізгі қағидаттардың сақталуы маңызды.

«Барлығы заң жүзінде іске асырылып жатыр. Сайлау әділ өту үшін, әрине бірнеше принциптер сақталу керек. Мысалы, әр партияның медиа ресурстарға қолжетімділігі бірдей, бәріне тең болуы керек. Қаржыландыру мәселесі ашық болуы тиіс, мұны екінші принцип деп айтамыз. Үшіншіден, биліктің күшін пайдаланбау қағидатын ұстану қажет. Мәселен, тек белгілі бір партияларға ғана ерекше мүмкіндіктер жасалмауы керек. Егер осы принциптерді айтар болсақ, әзірге бәрі сақталып жатыр», — деді заңгер.

Заңгердің айтуынша, цифрлық технологиялардың қарқынды дамуы сайлау науқанына жаңа мүмкіндіктермен қатар, белгілі бір тәуекелдерді де алып келуі мүмкін.

«Сондықтан осы тұста сақ болу керек. Ал, жалпы сайлау алды үгіт науқаны жөнінде бәрі заң бойынша, қатаң тәртіппен өтіп жатыр деп айтуға толық негіз бар», — деді ол.

Айта кетейік, елімізде 23-ші тамыз күні Құрылтай депутаттарының сайлауы өтеді. Осыған орай, бұған дейін үгіт материалдарын қайда жариялауға болатынын, ал қай жерлергет оларды орналастыруға тыйым салынатынын хабарлаған едік.

Сообщение Сайлау алдындағы үгіт жасау науқаны қалай өтіп жатыр: сарапшы пікірі появились сначала на NoFake.

Экс депутаттар қайда жүр: әлеуметтік желіде пікірлер қандай?

Көпшілік бұрынғы Мәжіліс депутаттарының қайда және немен айналысып жүргенін жиі талқылайды. Желіде, сондай-ақ, депутаттардан бөлек, Орталық аппараттың жұмысы тақырыбы да жиі талқыланады.

Мәжіліс аппараты жұмыс істеп тұр ма: ведомство жауабы

«ҚР Мәжілісінің Орталық аппараты жұмыс істер тұр ма?» деген сауалды алдымен Мәжілістің баспасөз қызметіне хабарласып білдік. Ондағылар еңбек демалысында екенін, жұмысқа тек 20-шы тамызда шығатынын атап өтті. Сондай-ақ, Құрылтай туралы заңға сәйкес, «Құрылтай Аппараты – Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісі Аппаратының құқықтық мирасқоры» екенін атап өтті.

«Аталған Заң 1-шілдеден бастап күшіне енді», — деді Мәжілістің баспасөз қызметінің өкілдері.

Депутаттардың өздері не дейді?

ҚР Парламенті Мәжілісінің экс-депутаты Абзал Құспан «бүгінде тараған Мәжілістің орталық аппараты жұмыс істей ме?» деген сауалға заңгер ретінде жауап берді.

«Қазір аппарат жұмыс істемеуі тиіс. Ал, жұмыс істесе болашақ Құрылтайға дейін, уақытша режимде жұмыс істеуі керек. Себебі, ағымдағы жұмыстар болуы мүмкін, мысалы өзім әлі еңбек кітапшамды алған жоқпын. Сол сияқты мәселелерді шешу үшін, аппараттың бір бөлігі уақытша режимде жұмыс істеуі ықтимал. Осындай ағымдағы жұмыстар аяқталып жатса, аппарат жұмысын тоқтатуы керек», — деп түсіндірді экс-депутат.

Сонымен бірге депутат, ол мәселе заңмен реттелмейтінін атап өтті.

«Заңда мына мерзімде Сенат пен Мәжілістің біріктірілуі аяқталуы керек деп жазылмайды. Яғни, ондай заң жоқ. Сенат пен Мәжіліс аппараты қажеттілігіне қарай жұмыс істейді деп ойлаймын», -деді ол.

Абзал Құспан қазіргі таңда өзінің де немен айналысып жатқанын түсіндірді.

«Қазір жеке жобаларымды дайындап жатырмын. Қазан айына дейін демалыста боламын. Онлайн-кеңес беру бағытында, Қазақстанда алғашқылардың бірі болып, сондай қызметті ашуды жоспарлап отырмын. Бірақ оның бәрі тек жоба, жоспар ғана. Бәлкім, мемлекеттік қызметке байланысты тиімді ұсыныстар түсіп жатса, бұл жобаны бастамауым да мүмкін», — деді заңгер.

Саясаттанушы пікірі

Саясаттанушы Талғат Қалиев та аталған сұраққа қатысты өз жауабын айтты.

«1-ші шілдеден бастап Жаңа Конституция күшіне енгеніне орай және ескі Конституция өз күшін жойғанына байланысты, онымен бірге Сенат, Мәжіліс те өз өкілеттігін тоқтатты. Депутаттар да Мәжіліспен бірге тараған соң, қазіргі таңда қызметтерінен кетіп, айлық алмауы керек», — деді ол.

Сонымен бірге ол қазір бұрынғы депутаттардың немен айналысып жатқанына да тоқталып өтті.

«Партиялық тізімге енген депутаттар үгіт-насихат жұмыстарына қатысып жатса, ал енбегендер басқа салаға ауысып жатыр деп ойлаймын», — деді ол.

Түйін

1 шілдеден бастап «Құрылтай туралы» заң күшіне енгенімен, Мәжіліс аппаратының қызметі толық тоқтатылғаны туралы ресми ақпарат жоқ. Мәжілістің баспасөз қызметі Құрылтай аппараты Мәжіліс аппаратының құқықтық мирасқоры екенін мәлімдеді. Ал сарапшылардың пікірінше, қазіргі кезеңде аппарат тек ағымдағы ұйымдастырушылық мәселелерді шешу үшін уақытша жұмыс істеуі мүмкін. Сонымен қатар, жаңа Конституцияның күшіне енуіне байланысты бұрынғы депутаттардың өкілеттігі тоқтатылып, олардың бір бөлігі сайлауалды үгіт-насихат жұмыстарына кіріссе, енді бір бөлігі өзге қызметтерге ауысқан.

Сообщение Экс-Мәжіліс депутаттары қайда жүр, қос палата аппараты жұмыс істеп тұр ма: анықтадық появились сначала на NoFake.

Қазақстанның басым бөлігінде соңғы күндері аптап ыстық тұр. Көпшілік әсіресе, мұндай ыстықты соңғы бірнеше жыл бойы көрмегенін және ыстық қашан бәсеңдейтінін айтып, желіде жарыса пікір қалдырып жатыр.

Аптап ыстық еліміздің қай өңірлерінде жалғасады?

«Қазгидромет» РМК Қысқа мерзімді ауа райы болжамы басқармасының басшысы Ардақ Кальменова алдағы күндері еліміздің қай өңірлерінде аптап ыстық жалғасатынын атап өтті.

«Қазгидрометтің болжамынша, Қазақстанның оңтүстігі мен оңтүстік-шығысында қатты аптап ыстық 19-шы шілдеге дейін жалғасады. Оның ішінде Түркістан және Қызылорда облыстарында қатты ыстық күтіледі. Ауа температурасы аталған өңірлерде +43,+49 градусқа дейін көтеріледі. Ал, Алматы, Жамбыл және Жетісу облыстарында алдағы күндері +40,+42 градус ыстық күтіледі», — деді маман.

Сонымен бірге, ол Маңғыстау, Орталық және Шығыс Қазақстанда +40,+42 градустық ыстық күтілетінін мәлімдеді.

Оңтүстік өңірлерде +60 градус ыстық болғаны рас па

Әлеуметтік желіде, сондай-ақ, елдің кей өңірлерінде ауа температурасының ысығаны соншалық, адамдардың сыртта, күн көзінде жұмыртқа қуырған видеосы тарады.

«Қазгидромет» РМК Қысқа мерзімді ауа райы болжамы басқармасының басшысы Ардақ Кальменова желіде тараған оңтүстік өңірлердегі +60 градустық аптап ыстық туралы пікір білдірді. Оның айтуынша, оңтүстік аймақтарда мұндай ауа температурасы ресми түрде тіркелмеген.

«Қазгидромет» РМК бақылау жүйесі ұсынған мәліметтерге сәйкес, осы күндері максималды ауа температурасы Түркістан облысындағы «Қызылқұм» метеостанциясында тіркелді. Онда ауа температурасы +43 градусты көрсетті. Алайда 17-19 шілде аралығында, Түркістан және Шымкент қалаларында +49 градусқа дейінгі ыстық күтіледі», — деді ол.

Өрт қаупі қай өңірлерге төніп тұр?

«Қазгидромет» РМК Қысқа мерзімді ауа райы болжамы басқармасының басшысы Ардақ Кальменова алдағы күндері еліміздің қай өңірлеріне өрт қаупі төніп тұрғанын түсіндірді.

«Қазақстан бойынша Орталық және Шығыс Қазақстан өңірлерінде өрт қаупі жоғары болады. Ал, еліміздің батыс және солтүстік аймақтарында дәл қазір ыстықтың беті қайтқаны байқалады. Бұл өңірлерде желдің күшеюі, жауын-шашын мен бұршақ жауады деп болжанып отыр», — деді маман.

Шілденің соңғы 10 күнінде ауа райы қандай болады?

«Шілденің соңғы үшінші 10 күндігінде еліміздің барлық облыстарында ауа температурасының төмендеуі күтіледі. Және дәл қазіргідей аптап ыстық болмайды деп болжап отырмыз», — деді Ардақ Кальменова.

Қай ресми көздердегі ауа райы болжамына сенуге болады?

«Қазгидромет» РМК маманы сондай-ақ, қандай ресми көздердегі ауа райы болжамына сүйену қажеттігін атап өтті.

«Ұзақ мерзімді болжам үнемі тек кеңес бері мақсатында айтылады. Айға жасалатын болжамдар он күндіктермен нақтыланады. Ауа райына қатысты барлық болжамдар мен өзгерістер Қазгидрометтің ресми сайты мен YouTube, Instagram желісіндегі біздің мекеменің ресми парақшаларында жарияланады», — деді маман.

Айта кетейік, бұған дейін ҚР Денсаулық министрлігі мамандары аптап ыстық ең алдымен қай санаттағы адамдарға қауіпті екенін әрі күн өткен жағдайда неге сүйену керектігін түсіндірген еді.

Түйін

Әлеуметтік желіде Қазақстанның оңтүстігінде ауа температурасы +60 градусқа жеткені туралы ақпарат тарағанымен, «Қазгидромет» бұл мәліметті растаған жоқ. Мекеме дерегінше, тіркелген ең жоғары температура – Түркістан облысындағы «Қызылқұм» метеостанциясында +43 градус. Ал 17–19 шілде аралығында Түркістан облысы мен Шымкентте +49 градусқа дейін ыстық күтіледі. Мамандар ауа райына қатысты ақпаратты тек «Қазгидрометтің» ресми сайтынан және ресми әлеуметтік желідегі парақшаларынан алуға кеңес береді.

Сообщение 49 градус ыстық: Алдағы күндері еліміздің қай өңірлерінде аптап ыстық болады появились сначала на NoFake.

Жарияланымдарда спортшының алдымен екі жол апатына қатысып, кейін оқиға орнынан кетіп қалғаны айтылады.

Осы ақпараттың рас-өтірігін анықтау үшін NoFake.kz редакциясы Астана қаласы Полиция департаментінің баспасөз қызметіне ресми сауал жолдады.

Полицияның редакцияға берген жауабына сәйкес, елордада бірнеше автокөлік зақымданған екі жол-көлік оқиғасы тіркелген. Алдын ала мәлімет бойынша, Toyota Land Cruiser жүргізушісі екі жол апатына қатысып, кейін оқиға орнынан кеткен.

Рөлге мас күйде отырған

Ведомствоның мәліметінше, жедел іздестіру іс-шаралары барысында аталған көлік Достық көшесінде тоқтатылған. Рөлде болған 35 жастағы ер адамның алкогольдік масаңдық белгілері анықталған.

Полиция жол апаттарынан зардап шеккендер жоқ екенін хабарлады. Қазіргі уақытта аталған факті бойынша тексеру жүргізіліп жатыр. Оның қорытындысы бойынша жүргізушінің әрекетіне құқықтық баға беріліп, заңнамаға сәйкес тиісті шешім қабылданады. Сонымен қатар полиция «Заң және тәртіп» қағидаты бәріне бірдей қолданылатынын атап өтті.

«Жауапкершілік адамның танымалдығына, кәсібіне, лауазымына немесе еңбегіне байланысты емес. Заңды бұзып, жауапкершіліктен жалтаруға тырысқан әрбір адам заң аясында жауап береді», – деп мәлімдеді ведомство.

Полиция спортшының жеке басын растамады

Айта кету керек, полиция редакцияның сауалына берген жауабында жүргізушінің Данияр Елеусінов екенін растаған жоқ және жоққа да шығармады. Ведомство тек жол-көлік оқиғасының мән-жайын баяндап, тексеру жүріп жатқанын хабарлады.

Сонымен қатар, әлеуметтік желілерде тараған фотоларға сәйкес, ұсталған адамның Олимпиада чемпионы Данияр Елеусінов екені айтылып жүр. Алайда бұл мәліметке қатысты құқық қорғау органдары әзірге ресми түрде жеке тұлғаның аты-жөнін жариялаған жоқ.

Қандай жаза тағайындалады?

Егер медициналық сараптама жүргізушінің көлікті мас күйінде басқарғанын растаса, оған Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне сәйкес әкімшілік жауапкершілік көзделген.

Сообщение Данияр Елеусіновтің Астанада ұсталғаны рас па появились сначала на NoFake.

Сауда және интеграция министрлігі редакциямыздың ресми сауалына берген жауабында ІІМ-нің киберқылмысқа қарсы іс-қимыл бөлімшелерін материалдық-техникалық жарақтандыруға 523 миллион теңге бөлінгенін хабарлады.

«2026 жылға арналған бекітілген бюджет аясында ІІМ киберқылмысқа қарсы іс-қимыл бөлімшелерін материалдық-техникалық қамтамасыз етумен жабдықтауға 523 млн теңге көзделген», — деп хабарлады СИМ редакциямызға берілнен жауапта.

Бюджеттен бөлінген 523 млн теңгенің нақты қандай жабдықтарға жұмсалатыны да белгілі болды.

«Мамандандырылған дербес компьютерлер, ноутбуктер, мәліметтерді жинау және талдау бағдарламалық қамтамасыз етуді сатып алуға жұмсалады», — дейді министрлік өкілдері.

Елімізде бұған дейін бұл бағытқа қазынадан мүлде қаржы қарастырылмаған.

«Бұған дейін қаражат бөлінбеген», — делінген жауапта

ҚР ІІМ әріптестерімен бірлесіп ел ішінде және халықаралық деңгейде кибералаяқтарға қарсы бірқатар ірі операцияны жүзеге асырды.

ҚР ІІМ мәлімдемесіне сәйкес, маусымның басында Украинаның Одесса қаласында Қазақстан азаматтарына қатысты заңсыз әрекеттер жасаған ұйымдасқан алаяқтық call-орталықтың қызметі тоқтатылған. Қылмыстық топ ұзақ уақыт бойы интернет-алаяқтық әрекеттерін жүйелі түрде жүзеге асырып келген. Салдарынан 120-дан астам адам алданған, ал келтірілген жалпы материалдық шығын 85 миллион теңгеден асқан.

Биыл сәуірде жедел іс-шара барысында Днепр қаласында бір мезетте ондаған мекенжай бойынша тінту жүргізіліп, 53 адам ұсталып, 100 мың АҚШ доллары, ондаған компьютерлік техника, 125 смартфон және алты элиталық автокөлік тәркіленген.

Сондай-ақ, Атырауда облыс прокуратурасының үйлестіруімен киберқылмысқа қарсы іс-қимылға бағытталған мамандандырылған «Anti-Fraud Call Center» орталығы ашылды.

NoFake.kz Ішкі істер министрлігіне 523 миллионның қайда және қалай жұмсалатыны жіті түсіндіруді сұрап, сауал жолдады. Жауабын қосымша жариялаймыз.

Сообщение Биыл Қазақстан алаяқтықпен күреске 523 миллион теңге жұмсайды появились сначала на NoFake.

Агенттік мәліметінше, алаяқтар бұрындары адамдарды сендіретін хат дайындау, жалған сайттар жасау немесе телефон соғып, әңгімеге тарту жолымен алдаса, енді осы әрекеттердің бәріне нейрожелі мен ЖИ-ді қолданатын болған. Салдарынан азаматтар тез алданып, ЖИ-мен жасалатын контентті шын дүниеден ажырата алмайды.

Ведомство бұл ретте, британдық Push Security компаниясының зерттеушілері алаяқтықтың осындай схемасын анықтаған.

«Алаяқтар ChatGPT-дің ортақ сілтемелер функциясын пайдаланып, сервис жұмысында орын алған ақаулықтар туралы хабарламалары бар жалған беттерді орналастыра бастады. Сөйтіп, пайдаланушы ChatGPT-дің таныс доменін көріп, ештеңеден күдіктенбеген. Содан кейін оған проблеманы шешу үшін «OpenAI ресми қосымшасын» көшіріп алу ұсыныс түскен. Іс жүзінде бағдарлама ретінде зиянды бағдарламалық қамтылым таратылған», — дейді компания мамандары.

Мамандар алаяқтар мұндай схемада қарапайым психологиялық тетікті негізгі алғанын түсіндіреді. Яғни олар, адамдардың белгілі бір сервистерді қауіпсіз деп есептеуін ұтымды пайдаланып отыр.

«Адам таныс логотипті немесе сайттың мекенжайын көргенде, оның қырағылығы төмендейді. Алаяқтар осыны пайдаланды. Мұндай шабуылдар сервистің өзін бұзуды талап етпейтінімен қауіпті.  Осылайша, алаяқтар пайдаланушылардың танымал брендке деген сенімін пайдаланып, оны әлеуметтік инженерия құралына айналдырады», — дейді зерттеушілер.

Жалған дауыс пен дипфейк: алаяқтар жаңа құралдарды қалай ұтымды пайдаланып жүр?

Агенттік жасанды интеллект көмегімен белсенді дамып келе жатқан тағы бір бағыт — жалған дауыстар немесе бейнелер (дипфейк) жасау екенін ескертеді.

«Бүгінде алаяқтар ЖИ арқылы адамның цифрлық көшірмесін жасау үшін ашық дереккөздерден бірнеше аудио немесе бейнежазбаларды пайдаланады. Мұндай технологиялар алаяқтық қоңыраулар мен бейне хабарламаларды барынша шынайы етіп, дауысты, бет әлпетті және қарым-қатынас әдісін қолдан жасауға мүмкіндік береді. Осындай схемалар қазірдің өзінде бүкіл әлем бойынша компаниялардың миллиондаған шығындарының себебіне айналды», — делінген ведомство хабарламасында.

Сондай қарапайым мысалдардың бірі — алаяқтардың басшының дауысы мен сыртқы келбетінің цифрлық көшірмесін жасауы. Сөйтіп олар қаржы бөлімшелерінің қызметкерлеріне телефон немесе бейнебайланыс арқылы хабарласады. Осылайша, шұғыл шаруа деген сылтаумен ақша аударуды, шот төлеуді немесе басқа қаржылық операция жасауды сұрайды. Жалған хабарламалардың шынайы болатыны сонша, тіпті тәжірибелі мамандардың өзі оны ажырата алмай, алаяқтардың құрбаны болып жатады, дейді мамандар.

«Қарапайым азаматтар үшін тәуекелдер ең алдымен туыстарының, достарының немесе таныстарының дауысы мен бейнесін қолданумен байланысты. Алаяқтар бейнеқоңырауды немесе дауыстық хабарламаны қолдан жасап, орын алған апат, құқық қорғау органдарына ұсталуы, денсаулығына байланысты проблемалар немесе шұғыл қаржылық көмекті қажет ететін басқа да төтенше жағдай туралы хабарлауы мүмкін», — дейді агенттік мамандары.

Бұл ретте, сарапшылар заманауи технологиялар барған сайын шынайы дыбыстық фейткер және дипфейктер жасауға икемделіп келе жатқанын айтады. Нәтижесінде жалған дауысты немесе бейнені тану да қиындай түседі.

Алаяқтар ЖИ арқылы жалған жұмысқа қалай тартады?

Агенттік алаяқтық арасында тағы бір кең тараған тәсіл — ЖИ арқылы құрылған алаяқтық бос жұмыс орындары деп отыр. Киберқауіпсіздік мамандары нейрожелілер лауазымдарды шынайы сипаттап, компаниялардың сайттарын және рекрутерлер атынан хат алмасуды жылдам жасауға мүмкіндік береді.

«Мысалы, ізденушіге онлайн-әңгімелесуден өту, сауалнамалар толтыру немесе қашықтан жұмыс істеуге арналған бағдарламалық қамтылымды орнату ұсынылады. Нәтижесінде алаяқтар дербес деректерді алады немесе жәбірленушінің құрылғысын зиянды бағдарламалармен жұқтырады.

Кейде схема одан да күрделі болады. Мәселен, олар жұмыс берушінің атынан сөйлеп, үміткердің түйіндемесімен танысып, оның сеніміне әбден кіреді», — делінген ведомство хабарламасында.

Тек содан кейін ғана олар оған тест тапсырмасына немесе зиянды болып табылатын арнайы бағдарламаға сілтеме жібереді.

Алаяқтар қолданатын тағы бір тәсіл — компанияға жұмысқа орналасу үшін толығымен ойдан шығарылған үміткерлерді жасау әдісі. Олар фото, түйіндемелерді жасайды және дипфейктер арқылы бейне-қоңырау жасайды. Мұндайда олардың мақсаты — корпоративтік жүйелер мен деректерге қол жеткізу.

ЖИ несімен қауіпті?

Мамандар алаяқтар үшін ЖИ-дің басты артықшылығы –  ауқымының кеңдігі екенін айтады. Егер бұрын алаяқ күніне ондаған хат дайындаса, қазір нейрожелі арқылы бірнеше минут ішінде мыңдаған жеке хабарламалар жасауға болады. Сол сияқты бұрын жалған мәтіндерде қателер көп болса, бүгін ондай қателер жоқтың қасы. Ал дауысты қолдан жасау үшін, күрделі жабдықтар қажет болса, енді мұндай сервистер қолжетімді әрі бағасы тұрғысынан арзан.

«Сосын жылдамдық та артты. Бұрын алаяқтық бір алаяқтық схема үшін, бірнеше апта дайындалса, қазір тиімді сәтті пайдаланады. Мысалы, танымал сервисте ақаулар орын алса, жаңа төлемдер туралы жаңалық пайда болса немесе банк ережелері өзгерсе – бірнеше сағаттан кейін ЖИ-дің көмегімен құрылған ондаған жалған сайттар, хабарлар мен жарнама сипатындағы хабарландырулар пайда болуы мүмкін», — дейді мамандар. 

Киберқауіпсіздік мамандары шабуылдың негізгі нысаны компьютер немесе смартфон емес, адам екенін тағы да ескертеді. Сол себепті азаматтарға сыни ойлауды дамыту мен цифрлық сауаттылыққа ден қоюға кеңес беріледі.

Сообщение Алаяқтар ЖИ-ді қалай пайдаланады: агенттік ескертеді появились сначала на NoFake.

NoFake.kz тілшісі ЖИ ұстаз бен оқушыға көмекші ме, әлде, қауіп пе деген сұраққа жауап іздеп, Алматы қаласы №196 жалпы білім беретін мектептің музыка пәнінің мұғалімі Дүкенбаева Қанымжан Тойғанбайқызымен сұхбаттасты.

Музыка пәні мұғалімінің айтуынша, мектептерде ЖИ-ді қолдану арқылы мұғалімдер интерактивті сабақтар өткізіп, анимация, 3D модельдер, ойын форматындағы тапсырмалар әзірлей бастады. Әсіресе, бастауыш сынып оқушылары түрлі-түсті танымдық контенттерге қызығушылық танытады. Ал жоғары сынып оқушылары деректі фильм, клип және визуалды форматтағы материалдарды көбірек қабылдайды.

«Бұрын сабаққа қажетті көрнекіліктерді үйде отырып қолмен жасап, бояп, қиып дайындайтынбыз. Қазір интерактивті тақта мен ЖИ көмегі арқылы оны бірнеше минутта жасауға болады. Әсіресе музыка сабағында түрлі анимациялық ойындар мен жаттығулар балалардың назарын жақсы ұстайды», — дейді ұстаз.

Оның сөзінше, жасанды интеллект мұғалімдердің цифрлық сауатын да арттырған.

«Әрине, ЖИ-ді бірден меңгеріп кету оңай болған жоқ. Әсіресе, жасы үлкен ұстаздарға промт жазу мен бағдарламаларды пайдалану қиындау тиді. Бірақ мемлекет тарапынан тегін курстар ұйымдастырылып, біз ЖИ-ді сауатты қолдануды үйрендік. Қазір брошюра, шақыру қағазы, диплом сияқты дүниелерді өзіміз-ақ жасай береміз», — дейді Қанымжан Тойғанбайқызы.

ЖИ-дің пайдасы мен зияны

Ұстаздың сөзінше, жасанды интеллектінің педагогтер үшін бірнеше пайдасы бар.

Дегенмен, педагог ЖИ-ді шамадан тыс қолдану «клиптік ойлауға» алып келуі мүмкін екенін айтады. Яғни бала қысқа әрі тез өзгеретін контентке үйреніп, ұзақ мәтін оқуға немесе терең талдауға қызықпай қалуы ықтимал. Сондай-ақ оқушылардың дайын жауапқа тым тәуелді болып кету қаупі де бар. Бұл өз бетінше ойлану мен іздену қабілетін әлсіретуі мүмкін.

Оқушылар ЖИ арқылы контент жасағанда неге мән беруі керек?

Қанымжан Тойғанбайқызы оқушыларға цифрлық гигиенаны сақтауға кеңес береді:

Маманның пікірінше, болашақта ЖИ білім беру жүйесінің ажырамас бөлігіне айналады. Сондықтан балаларға технологияны ерте жастан дұрыс әрі қауіпсіз пайдалануды үйрету маңызды.

Сообщение Жасанды интеллект: ұстаз бен оқушыға көмекші ме, әлде қауіп пе появились сначала на NoFake.

ҚР Экология және табиғи ресурстар министрлігі ұсынған түсініктемеге сәйкес, Жангелдин ауданы аумағында ірі қара малдың қырылуына қатысты, Қостанай облысы әкімдігінің ветеринария басқармасы тексеру жүргізген.

«Аталған жағдай үй шаруашылығындағы мал арасында жекелеген сипатқа ие (2 өлексе анықталған). Қазіргі таңда осы ауданда сынама алу және малдың қырылу себептерін анықтау жұмыстары жүргізілуде. Алынған сынамалар тиісті зертханаға жолданды. Зерттеу нәтижелерін күтіп отырмыз», — делінген хабарламада.

Сонымен қатар, ведомство Жангелдин ауданы мен шекаралас аумақтарда облыстық аумақтық орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі инспекциясының және «Охотзоопром» РМКК тобы киіктердің қырылу фактілерін анықтау мақсатында мониторинг жүргізгенін мәлімдеді.

«Мониторинг барысында 2 киік (аналық) өлексесі табылды. Сыртқы белгілеріне қарағанда, өлекселерде ыдырау және қаңқаланудың белгілері бар, шамамен олардың өлімі қыс мезгілінде болған. Табылған өлекселер утилизацияланды, утилизация актісі бар», — делінген хабарламада.

Айта кетейік, ҚР Экология және табиғи ресурстар министрлігінің Орман шаруашылығы және жануарлар әлемі комитеті қаңғыбас үй жануарлары туралы жаңа заңға қандай өзгерістер енгізілетінін түсіндірген еді.

Сообщение Қостанайдағы мал мен киік қырылды деген видеоға министрлік жауап берді появились сначала на NoFake.