ЖИ Қазақстандағы еңбек нарығын қалай өзгертіп жатыр — Сарапшымен сұхбат

Қазақстанның еңбек нарығы қалай өзгеріп жатыр және жасанды интеллект жұмыс берушілердің талаптарына бүгіннің өзінде қалай әсер етіп жатыр? Бұл туралы Qazaq Expert Club-тың HR және мемлекеттік қызмет саласындағы шақырылған сарапшысы Асқар Есімсейітов айтып берді.

Цифрландыру жұмыс орындарын өзгертті

Сарапшының айтуынша, еңбек нарығындағы өзгерістер бүгін басталған жоқ. Соңғы жылдары банктік операциялар, билет сатып алу, мемлекеттік қызметтер мен құжат айналымы сияқты көптеген үдерістер цифрлық форматқа көшті.

Ол мұны қарапайым мысалмен түсіндіреді. Бұрын ақылы лифтілері бар тұрғын үйлерде арнайы карталардың балансын толықтыратын қызметкерлер болса, бүгінде бұл қызмет банк қосымшасы арқылы бірнеше секундта орындалады. Осындай өзгерістердің нәтижесінде бірқатар операциялармен бірге оларды атқарған жұмыс орындары да қысқарып келеді.

Бұл үрдіс кассирлерге, банк қызметкерлеріне, деректерді енгізу мамандарына, әкімшілік персоналдың бір бөлігіне және колл-орталық операторларына әсер етіп жатыр.

«Қазірдің өзінде жасанды интеллект клиенттердің типтік сұрақтарына жауап бере алады, құжаттарды талдайды, хаттардың жобасын дайындайды және көптеген күнделікті жұмыстарды адамға қарағанда әлдеқайда жылдам орындайды», – дейді Асқар Есімсейітов.

Жаңа мамандықтар пайда болады

Сарапшы технологиялық өзгерістердің салдарынан кейбір жұмыс орындары қысқарғанымен, олардың орнына жаңа кәсіптер қалыптасатынын айтады. Дегенмен бұл мамандықтар басқа білім мен дағдыларды талап етеді.

«Бұрын белгілі бір процесті орындау үшін он қызметкер қажет болса, автоматтандырудан кейін компанияға көбіне жүйенің жұмысын бақылайтын бір маман мен оның үздіксіз жұмысын қамтамасыз ететін бір IT-маман жеткілікті болады», – дейді ол.

Сонымен бірге оның пікірінше, бәріне бірдей бағдарламашы болудың қажеті жоқ. Еңбек нарығында өз кәсібін жақсы меңгеріп, жасанды интеллектіні жұмыс құралы ретінде пайдалана алатын бухгалтерлер, заңгерлер, HR-мамандар, маркетологтар мен менеджерлердің құндылығы арта түседі.

Қандай мамандықтар сұраныста қалады?

Асқар Есімсейітовтің айтуынша, инженерлерге, энергетиктерге, құрылысшыларға, логистика, көлік және электрондық коммерция саласының мамандарына сұраныс жоғары болып қала береді.

Сол сияқты медицина, білім беру, психология және әлеуметтік қызмет көрсету салаларында да адам факторы шешуші рөл атқара береді.

«Жалпы алғанда, кәсіби сараптаманы, цифрлық сауаттылықты және адамдармен жұмыс істей білу қабілетін ұштастыра алған мамандар ұтады», – дейді сарапшы.

HR саласы бірінші болып өзгеріп жатыр

Сарапшының сөзінше, жасанды интеллекттің ықпалы әсіресе HR саласында анық байқалады. Бүгінде жүйелер бос жұмыс орнының сипаттамасын әзірлеп, жүздеген түйіндемені талдап, кандидаттарды бастапқы іріктеуден өткізіп, сұхбатқа арналған сұрақтарды бірнеше минутта дайындай алады. Ол соңғы жылдары PwC, Deloitte, EY және KPMG сияқты халықаралық компаниялар жасанды интеллектке белсенді инвестиция салып, жұмыс тәсілдерін қайта құрып жатқанын мысалға келтірді. Соның ішінде 2025 жылы PwC АҚШ-та шамамен 1500 қызметкерін қысқартқан.

Еске салайық, Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің болжамынша, 2035 жылға дейін жасанды интеллект Қазақстанда тек 14 мамандықты толық автоматтандырады, алайда 500-ден астам мамандықтың еңбек мазмұны өзгереді. Ал қазіргі зерттеулер мамандықтардың 53%-ында жекелеген еңбек функцияларын автоматтандыруға мүмкіндік барын, қызметкерлердің шамамен 70%-ы жасанды интеллектінің көмегімен еңбек өнімділігін арттыра алатынын көрсетіп отыр.