Су тасқынынан кейін Қытай мен Непал жалған ақпаратпен қалай күресті?
Фото: vietnam.vn
Қытай мен Непалдағы су тасқынынан кейін әлеуметтік желілерде жалған бейнематериалдар, суреттер мен шындыққа жанаспайтын хабарламалар көп тарады. AFP екі елдің билігі жалған ақпараттың таралуына қарсы қандай шаралар қабылдағанын жазды, деп хабарлайды NoFake.kz
26 тамызда Қытай мен Непал шекарасында мұздық массивінің опырылуынан кейін лай, су және түрлі қалдықтар араласқан қуатты ағын пайда болып, ірі су тасқынына себеп болды. Табиғи апаттан кейін әлеуметтік желілерде шындыққа сәйкес келмейтін ақпарат пен бейнежазбалар тарай бастаған.
«AFP-тің фактчекингпен айналысатын қызметкерлері су тасқынына қатысты жалған ақпараттың Қытайдағы платформаларда негізінен таралмағанын анықтады. Ал шетелдік әлеуметтік желілерде түрлі теориялар кеңінен тараған», — деп жазады агенттік.
Солардың бірі — су тасқынына себеп болған мұздықтың опырылған сәті түсірілген деген жазбамен тараған видео. Алайда AFP жүргізген тексеру бұл бейнежазбаның апаттан бірнеше күн бұрын АҚШ-тың Аляска штатындағы Колумбия мұздығында түсірілгенін көрсетті.
AFP сонымен қатар жасанды интеллект көмегімен жасалған бірнеше бейнематериалды анықтаған. Олардың бірінде өзен жағасын тасқын бұзып өтіп, көшелерді су басып жатқан көріністер бейнеленген. Мұндай жарияланымдардың кейбірі ондаған мың қаралым мен реакция жинаған.
Непалда Баспасөз кеңесі әлеуметтік желілердегі 100-ден астам аккаунт иесіне контентті өшіруді сұраған. Бұл туралы AFP-ке Кеңес төрағасы Умеш Шрестха мәлімдеді.
«Вирус өте жылдам таралуы мүмкін», — деді Умеш Шрестха.
AFP мәліметінше, Непал полициясы зардап шеккендерге көмек көрсету қорына жалған қайырымдылық жасалғаны туралы ақпарат таратты деген күдікпен бір ер адамды ұстаған. Агенттік жазғандай, бұл жарияланым оның жеке әлеуметтік желідегі аккаунтын танымал ету үшін пайдаланылған болуы мүмкін.
Непал билігі сондай-ақ Meta және TikTok компанияларымен келіссөз жүргізіп, жасанды интеллект көмегімен жасалған контентті, жалған графикалық материалдарды және көмек көрсетуге қатысты алаяқтық схемалары туралы жарияланымдарды өшіру мәселесін талқылаған.
Қытайда Қоғамдық қауіпсіздік министрлігі су тасқыны туралы жалған ақпарат таратқан 10 адамға айыппұл салынғанын хабарлады. Олардың арасында қаза тапқандар саны ресми мәліметтен әлдеқайда көп деген ақпарат таратты деп айыпталған әлеуметтік желі қолданушылары да болған.
Қытай Сыртқы істер министрлігі апат туралы ақпараттың «ашық және уақтылы» жарияланғанын мәлімдеп, елге қатысты «қасақана жала жабу мен сенсацияға» жол бермеуге шақырды.
AFP мәліметінше, Қытай ішіндегі платформаларда су тасқыны туралы жалған ақпараттың таралуы шектеулі болған. Ал Қытайдан тыс жерлерде апаттың себептеріне қатысты түрлі болжамдар тараған.
Солардың бірі — су тасқыны Қытайдың бөгеттер салуына байланысты болды деген ақпарат. AFP бұл мәліметті де тексерген. Агенттіктің хабарлауынша, ғалымдар апаттың негізгі себебін Непалдағы мұздықтың опырылуымен байланыстырады.
Бұған дейін NoFake Непалдағы су тасқынына байланысты жалған ақпараттың бірнеше түрін анықтаған болатын. Мәселен, су тасқынынан кейін Непалда «алып қазба қалдықтары табылды» деген жалған ақпарат тараған. Алайда жарияланымдарда көрсетілген суреттердегі нысандар шын мәнінде мүсіндер болып шыққан. Ал Непалда мұздықтың опырылған сәті ретінде көрсетілген видеоның шын мәнінде Чилиде түсірілгені анықталған. Бұл оқиғалар табиғи апат кезінде әлеуметтік желілерде кездестірген ақпаратты одан әрі таратпас бұрын оның дереккөзін тексерудің маңызын көрсетеді.
