Шетелге көшкен қазақстандықтардың зейнетақысы тоқтатыла ма

Конституциялық сот шетелге көшкендерге зейнетақы төлеудің заңдылығын тексеріп, Әлеуметтік кодекске заңдық түсіндірме берді, деп хабарлайды NoFake.kz.

Шығыс Қазақстан облыстық сотының ұсынысымен басталған бұл іске бір қазақстандық азаматтың шағымы себеп болған. Өтініш иесі «мемлекеттік базалық зейнетақы мен жасына байланысты зейнетақы алу үшін міндетті түрде Қазақстанда тұру керек» деген талап азаматтардың тең құқықтығына нұқсан келтіреді деп есептеген.

Конституциялық Соттың ұстанымы: Тұрғылықты мекенжай басты шарт емес

«Зейнетақы төлемдері өзінің құқықтық табиғаты бойынша адамның тұратын жерімен емес, дәл белгілі бір жасқа толуымен және бұл ретте адамның әлеуметтік осалдығының туындауымен байланысты», — деп мәлімдеді Жоғарғы сот.

Осыған сәйкес, Әлеуметтік кодекстің 196-бабының 1-тармағы Қазақстан азаматтары үшін зейнетақы алуға заңды құқықтың туындауына ел аумағында міндетті түрде тұру шартын міндеттемейді. Егер азамат заңда көрсетілген өзге де талаптарға (мысалы, жас мөлшері, жұмыс өтілі) сай келсе, оның шетелде тұрып жатқаны зейнетақы тағайындауға кедергі болмауы тиіс.

Кімдердің зейнетақысы тоқтатылады?

Әлеуметтік кодексте азаматтар елден тыс жерге тұрақты тұруға (ТТҚ) кеткен жағдайда зейнетақы төлемдерін тоқтату нормасы жазылған. Түсіндірме бойынша, бұл шектеу зейнетақы тағайындау кезінде басынан бастап «Қазақстанда тұруы тиіс» деген міндеттеме жүктелетін тұлғаларға (мысалы, шетелдіктер немесе азаматтығы жоқ адамдар) ғана қатысты.

Ал заң талаптарына толық сай келетін Қазақстан азаматтары үшін бұл ереже басқаша қолданылады.

Тексеріс нәтижесінде Конституциялық Сот Әлеуметтік кодекстің даулы баптарын Конституцияға сәйкес деп таныды, бірақ оларды тек мынадай мағынада қолдануды міндеттеді:

1. Қазақстан азаматтарына жеңілдік: Жасына байланысты және базалық зейнетақы тағайындау кезінде, Қазақстан азаматы заңдағы барлық басқа шарттарға сай келсе, оған «ел аумағында тұрақты тұру керек» деген талап қойылмайды.

2. Шетелге кету фактісі: Алушының елден тыс жерге тұрақты тұруға кетуі тек заң бойынша осы талап міндеттелген тұлғалардың ғана зейнетақысын тоқтатуға әкеп соғады (егер Қазақстан ратификациялаған халықаралық шарттарда өзгеше көзделмесе).

Сонымен қатар, зейнетақы рәсімдерін реттейтін ережелерде ешқандай заңсыз тыйымдар мен шектеулер табылмаған. Дегенмен, түсініспеушіліктерді болдырмау үшін уәкілетті органға тиісті заңнамалық актілерге нақтылаушы түзетулер енгізу ұсынылды.

Конституциялық Соттың нормативтік қаулысының толық мәтінімен ресми сайтында танысуға болады.