Марстағы «алып өрмекші» фотосы рас па
Фото: www.snopes.com
Әлеуметтік желілерде Марстың бетінде алып өрмекшіге ұқсайтын ерекше тас бейнеленген сурет тарады. Жазба авторлары бұл нысанды NASA-ның Curiosity марсоходы түсіргенін айтып, оның табиғи жолмен пайда болған геологиялық құрылым екенін жазған, деп хабарлайды Nofake.kz.
Белгілі болғандай, фактчекинг нәтижесінде суреттің шынайы емес екені анықталды. Бұл ақпаратты Snopes басылымы тексерген. Суретті Google Lens арқылы кері іздеу жүйесінде тексеріп, сондай-ақ Google, Yahoo және DuckDuckGo платформаларынан «Mars spider rock formation» деген сұрау бойынша ақпарат іздеген.
Тексеру барысында NASA немесе басқа да сенімді дереккөздер Curiosity марсоходы түсірген «өрмекшіге ұқсас тас» туралы ақпарат жарияламағаны анықталды.
Керісінше, Facebook әлеуметтік желісі бұл жарияланымдарды «AI Content», яғни жасанды интеллект көмегімен жасалған контент деп белгілеген. Meta-ның жасанды интеллект арқылы жасалған контентті анықтау құралы да суреттің генеративті AI көмегімен жасалғанын көрсеткен.
Суреттен оның жасанды түрде жасалғанын аңғартатын басқа да белгілер табылған. Мысалы, кадрдағы «өрмекші тас» көлеңке түсіріп тұр, ал марсоходтың төменгі бөлігі көлеңкесіз бейнеленген. Егер сурет шынайы болса, марсоходтың өзі де жарық бағытына сәйкес көлеңке түсіруі керек еді.
Суреттегі дата да сәйкес келмейді
Жалған суретте оның NASA-ның Curiosity марсоходы Sol 3987 кезінде түсірген фотосы екені көрсетілген. Curiosity шынымен Sol 3987 кезінде Марс бетінен суреттер жіберген. Алайда NASA архивінде бұл күнге тиесілі басқа сурет бар, онда «алып өрмекші» бейнеленбеген.
Сонымен қатар, жалған суреттегі датада да қателік бар. Sol – Марстағы бір тәулікке тең уақыт аралығы.
NASA мәліметіне сәйкес, Curiosity марсоходының Sol 3987 күні 2023 жылғы 24 қазанға сәйкес келеді. Ал әлеуметтік желілерде тараған суреттегі дата бұған сәйкес келмейді.
Осы белгілердің барлығы суреттің NASA марсоходы түсірген түпнұсқа кадр емес екенін көрсетеді.
Марста шынымен «өрмекшіге» ұқсайтын құрылымдар бар ма?
Иә, Марста сыртқы пішіні өрмекшіге, жануарларға немесе басқа да таныс нысандарға ұқсайтын табиғи геологиялық құрылымдар бар. Мұндай құбылыстар кейде адамға белгілі бір бейнелерді елестетеді. Мысалы, Марстың кейбір аймақтарында маусымдық мұздың сублимациясы нәтижесінде өрмекшінің аяқтарына ұқсайтын құрылымдар пайда болады. Алайда олардың тіршілік иелеріне еш қатысы жоқ және бұл – табиғи геологиялық процесс.
