Министрдің айтуынша, қазір виртуалды кеңістіктегі заңсыздықтармен күрес Бас прокуратура мен Ішкі істер министрлігінің бақылауында тұр.

«Өздеріңізге белгілі, Бас прокуратураға арнайы құзыреттілік берілген. Егер интернет желісінде кибербуллинг белгілері немесе балаларға қатысты құқыққа қайшы әрекеттер байқалатын болса, олар бұл ресурстарды 24 сағаттың ішінде бұғаттайды. Қазіргі таңда мұндай зиянды контенттің саны күн санап артып келеді. Осы орайда, балалардың жас ерекшеліктеріне сай келмейтін материалдарды бұғаттау шаралары ІІМ тарапынан жіті қадағалануда», — деді ведомство басшысы.

Балалар арасындағы кибербуллинг, буллинг және аутодеструктивті мінез-құлық (суицид) мәселелерін шешу мақсатында арнайы ведомствоаралық үлкен комиссия жұмыс істейді. Премьер-Министрдің орынбасары – Мәдениет және ақпарат министрі Балаева Аида Ғалымқызы басшылық ететін бұл комиссия өңірлердегі жағдайды тұрақты бақылауда ұстап отыр.

Жұлдыз Сүлейменова кибербуллинг фактілерімен жұмыс істеудің нақты алгоритмін атап өтті.

Ай сайын бес өңір таңдалады да, сол аймақта төрт арнайы жиналыс өткізіледі. Оқушылар арасында орын алған әрбір кибербуллинг пен суицид фактісі толыққанды зерделеніп, пысықталады.

Мектептерде мамандар онлайн ортада қысым көрген немесе психологиялық қиындыққа тап болған балалармен жұмыс істейді.

Интернеттегі қоқан-лоқы немесе буллинг құрбаны болған балалар мен олардың ата-аналары «111» бірыңғай байланыс орталығына жүгіне алады. Бұл жүйеге бірнеше негізгі мемлекеттік орган мен жергілікті әкімдіктер тікелей интеграцияланған.

 «Егер байланыс орталығына кибербуллинг немесе өзге де құқық бұзушылықтар бойынша қоңырау түсетін болса, бізге бірден хабар жетеді. Біз бұл ақпаратты және баланың қауіпсіздігіне төнген қатерді оперативті (шұғыл) түрде көріп, дереу әрекет ететін боламыз», — деп түйіндеді сөзін Оқу-ағарту министрі.

ҚР ІІМ, Цифрлық даму министрлігі, Оқу-ағарту, Денсаулық сақтау министрліктері мен әкімдіктердің ақпараттық жүесі осы орталықпен интеграцияланған. Егер орталыққа қоңырау түссе, аталған органдарға бірден хабар келеді.

Сообщение Балаларға қарсы кибербуллинг: қауіпті ақпарат 24 сағатта бұғатталады появились сначала на NoFake.

ҚР ҒЖБМ Жоғары және ЖОО-дан кейінгі білім комитеті төрағасының орынбасары Ақерке Абылайхан елімізде кей университеттер жанындағы жатақханалардың 60 жылдары салынғанын растады.

«Университет жанындағы жатақханалардың ішінде 1960 жылдары салынғандары да бар. Оны министрлік тарапынан ешқашан жасырған емеспіз. Сондықтан жатақханалар ескі болғанымен, оларға ағымдағы жұмыстар жүргізіледі. Ал, күрделі жұмыс жүргізуге өте үлкен уақыт керек. Ол тіпті 1-2 жылға созылуы мүмкін. Ал, студенттер легі қайтадан келеді», — деп түсіндірді ол.

Бұл ретте, ведомство өкілі, бастысы – жатақханадағы қауіпсіздік мәселесі екенін атап өтті.

«Әрбір өңірдің тексеретін ұйымдары бар ғой, өрт қауіпсіздігін тексереді, не болмаса сейсмо ахуал қандай? Бұл әсіресе, Алматы қаласында өзекті. Осының барлығын қорытындылай отырып, университеттерге министрлік тарапынан арнайы тапсырма берілген. Жыл сайын, әрбір біздің аппараттық отырыста бұл тақырыпты қозғаймыз», — деді ол.

Сонымен бірге ол студенттердің хостелдерге орналастыруына қатысты пікір білдірді.

«Бүгінгі таңда Алматы қаласында студенттер хостелдерде тұрады, бірақ біз оны жатақхана тапшылығы деп есептейміз. 5176 орын тапшылық дегеніміз – ол хостелде тұратын жастарды есептегендегі сан. Себебі, хостелде тұрғызу – бұл уақытша шара», — деді ол.

Бұл ретте маман хостелдермен ЖОО-ры келісімшарт жасайтынын атап өтті.

«Хостелдерге қоятын талабымыз – жолдан келген жолаушы, мынау хостел екен деп студенттермен бірге жатып-тұрмауы қажет. Сондықтан әрбір университет хостел иесіне талап қояды. Санитарлық, өрт қауіпсіздігі, жалпы қауіпсіздік бойынша талаптар қояды. Мұның барлығы хостелдердің иелерімен бірге талқыланып, жауапкершілігі келісімшарт шеңберінде анықталады», — деді ол.

Сонымен бірге Ақерке Абылайхан Алматыда барлығы қанша университет хостелдермен келісімшарт жасасқанын жеткізді.

«Бірақ Алматы қаласындағы барлық хостелдермен бізде келісімшарт жоқ. Себебі Алматы қаласының әкімдігі сайт жасаған. Ол сайтта қандай хостелдерге тұруға болады, олар анықтап өздерінің ұсынымдарын беріп отыр. Бұл жерде біз Алматы қаласының Жастар саясаты бөлімімен бірлесіп жұмыс жасап отырмыз. Алматы қаласында 23 университет бүгінгі таңда жекеменшік хостелдермен жұмыс жасайды», — деді ол.

Айта кетейік, бұған дейін Ғылым және жоғары білім министрлігі «Шетелдік студенттерге жатақхана берерде жеңілдік бар» деген ақпаратты жоққа шығарған еді.

Сообщение Студенттерді ескі жатақхана мен хостелдерге орналастыратыны рас па появились сначала на NoFake.

Министрлік өкілінің мәлімдеуінше, қазіргі цифрлық заманда әрбір азаматтың өз мәртебесін алдын ала бақылауға толық мүмкіндігі бар.

Ақпарат неге «жетпей қалады»?

Талғат Уәли қарыз туралы мәліметтің дер кезінде қолға тимеуі туралы уәждердің негізсіз екенін атап өтті.

«Жоқ, қарызы мен бұғатталуы туралы ақпарат адамға алдын ала жетпей қалады деген шындыққа жанаспайды. Себебі біз цифрлық дәуірде өмір сүріп жатырмыз, кез келгеніміздің смартфонымыз бар. Желіде арнайы қосымшалар жұмыс істеп тұр», — деді ведомствоның ресми өкілі.

Оның айтуынша, шетелге сапар шегер алдында кез келген азамат ешқандай кедергісіз өзінде бұғаттаудың бар-жоғына көз жеткізіп алуы тиіс. Ол үшін «Әділет гов» немесе eGov порталдары мен мобильді қосымшаларында жеке ЖСН-ді теру жеткілікті. Онда:

• Қандай да бір шектеулердің бар-жоғы;
• Шектеу қойылуының нақты себебі;
• Істі қарап жатқан сот орындаушысының деректері – мекенжайы, телефон нөмірі толық көрсетіледі.

Әуежайда қарызды төлеп, шектеуді бірден алуға бола ма?

Егер азамат шетелге шығар алдында өз басында айыппұл немесе берешек бар екенін байқамай қалған болса, мәселені жедел шешудің тетіктері қарастырылған.

«Егер айыппұл төлеу тетігі мемлекеттік органдармен интеграцияланған болса, сол жерде банк қосымшасымен төлесе, айыппұл автоматты түрде алынып тасталады», — деп толықтырды Талғат Уәли.

Министрлік өкілі кез келген келеңсіздіктің алдын алу үшін және шекарада бөгелмеу мақсатында сапарға шықпас бұрын өзіңізді базалардан алдын ала тексеріп алуға кеңес береді.

Сообщение «Әуежайда бір-ақ біледі»: Әділет министрлігі берешек туралы ақпаратқа қатысты мәлімдеме жасады появились сначала на NoFake.

Оның айтуынша, бұған дейін күйзеліске түскен адамдар желіде әдемі парақшасы мен күмәнді сертификаты бар «маманды» тауып, соңғы ақшасын санап берген. Десе де, олардың жағдайы жақсармай, тек нашарлай түсті, дейді депутат.

«Мыңдаған адамның, отбасының тағдырын күл-талқан етті. Сала заңмен реттелмегендіктен, олар ешқандай жауапқа тартылмайтын. Енді бұл өзгереді», — деді ол.

Заңның басты бағыттары:

1. Дипломсыз және реестрсіз психолог болмайды. Енді арнайы жоғары білімі (дипломы) жоқ және бірыңғай мемлекеттік реестрге тіркелмеген адамдарға өзін «психолог» деп атауға заңмен тыйым салынады. Кез келген азамат маманның реестрде бар-жоғын оңай тексере алады. Реестрде жоқтардың қызмет көрсетуге құқығы болмайды.

2. «Психо» атауын жамылып алдауға жол берілмейді. Дипломы жоқ “мамандар””тренерлерге” өз жарнамасында «психолог» сөзін, сондай-ақ одан туындайтын кез келген атауларды (мысалы, «психо-коуч», «психо-кеңесші») қолдануға ресми түрде тыйым салынады. Сөйтіп 2 апталық курсты бітіргендер енді аталған қызметті көрсете алмайды.

3. Онлайн-жарнама бақыланады. Психологтар әлеуметтік желіде өздерінің реестрдегі нөмірін міндетті түрде көрсетуі тиіс. Ал егер ақпарат желіде болмаған жағдайда, онда мұндай мамандар жауапкершілікке тартылады.

4. Реестрге ену үшін, арнайы жоғары білім болып, арнайы курстардан өтуі тиіс. Яғни, ол шын мәнінде адамның жанымен жұмыс істей алатын білікті маман болуы керек.

Аталған заңға Президент қол қойғаннан кейін, ол күшіне енетін болады.

Сообщение Жалған психологтар: Сенат жаңа заңды бекітті появились сначала на NoFake.

Ведомство мәліметінше, шілде айында ауа температурасы жоғарылаған сайын құрғақ құбылыстарға бейім аудандардың ұлғаю ықтималдығы сақталады. Ал жауын-шашын көбінесе жергілікті және қысқа мерзімді болады.

Алдын ала болжамға сәйкес 2026 жылдың шілде айында төмендегі өңірлерде бірқалыпты құрғақшылық жағдайлары күтіледі:

Павлодар облысының Ақтоғай, Ертіс, Железинка, Успенка, Шарбақты және Май аудандарында;

Қарағанды облысының Ақтоғай, Бұқар жырау, Осакаровка, Нұра, Қарқаралы және Шет аудандарында;

Шығыс Қазақстан облысының Зайсан, Үлкен Нарын, Куршим, Марқакөл, Тарбағатай аудандарында және Шемонаиха мен Өскемен қаласы маңайларында;

Абай облысының Аягөз, Абай, Бесқарағай, Бородулиха, Жарма, Үржар, Мақаншы және Жаңасемей аудандарында;

Алматы облысының Балхаш және Жамбыл аудандарында;

Жетісу облысының Алакөл, Қаратал және Панфилов аудандарында;

Жамбыл облысының Қордай, Т.Рысқұлов, Сарысу және Талас аудандарында;

Түркістан облысының Арыс, Созақ, Қазығұрт, Ордабасы, Шардара және Жетісай аудандарында;

Қызылорда облысының Қазалы, Қармақшы, Шиелі аудандарында және Қызылорда қаласында.

Ал, Бірқалыпты ылғалдылық төмендегі аймақтарда күтіледі:

Қостанай облысының Қарабалық және Жітіқара аудандарында;

Ақтөбе облысының Мартук, Ойыл, Хромтау аудандарында және Ақтөбе қаласында.

«Елдің қалған аумағында ылғалдану жағдайлары осы ай үшін норма шамасында болады деп күтілуде», — делінген хабарламада.

Қазгидромет сондай-ақ, алдын ала болжам қажет болған жағдайда, ол нақтыланатынын ескертті.

Сообщение Шілдеде кей өңірлерде құрғақшылық болатыны рас па появились сначала на NoFake.

Желіде алаяқтар фотошоп немесе арнайы бағдарлама арқылы ҰБТ балын өзгертіп береміз деген ұсыныс жасауы мүмкін. Елімізде қазір құжаттың барлығы электронды түрде тіркелетінін ескерсек, алаяққа сеніп, ақша, уақыт жоғалтудық қажеті жоқ.

«ҰБТ сертификатын қолдан жасау мүмкін емес екенін ескеру маңызды. Әрбір сертификатта оның түпнұсқалығын бірден тексеруге мүмкіндік беретін бірегей QR коды бар. Сондай-ақ, ҰБТ сертификаты ресми құжат болып табылады және оны қолдан жасау ҚР Қылмыстық кодексінің 385-бабы бойынша қылмыстық жауапкершілікке тартылады», — деп ескертті ҰТО мамандары.

ЖОО-ның қабылдау комиссиясы құжаттағы QR-кодты сканерлеген сәтте базадағы шынайы нәтиже бірден көрінеді. Ал заң бұзушылық анықталған жағдайда, іс материалдары бірден құқық қорғау органдарына жолданады.

Шпиондық гаджеттер: Жай ғана жоғары балл алуға әрекет емес, қылмыстық іс

Көптеген талапкер микроқұлаққап немесе жасырын камерамен ұсталса, тек «ҰБТ нәтижесі жойылады» деп ойлайды. Бірақ заңнама бұдан да қатал:

• Тыйым салынған микроқұлаққаптарды, жасырын камераларды және өзге де арнайы техникалықұралдарды пайдалану (және оларды заңсыз айналымға енгізу) ҚР заңнамасына сәйкес қылмыстық жауапкершілікке себеп болуы мүмкін.

Түпнұсқа сертификатты қайдан көруге болады?

Егер сізге үшінші тұлға сертификатты PDF форматында жіберіп, күмән тудырса, оның шынайылығын тек мына ресми және заңды көздер арқылы тексеру керек:

1. app.testcenter.kz сайтындағы талапкердің жеке кабинеті;
2. certificate.testcenter.kz ресми мемлекеттік порталы;
3. eGov.kz электрондық үкімет порталы.

Сообщение ҰБТ балын өзгертіп береміз: алаяқтардың жаңа қулығы появились сначала на NoFake.

Бұл жаңалықты желі қолданушылары қызу талқылады. Бірі есеп талап ету алимент төлеушінің заңды құқығы десе, енді біреулер жалпы шығыннан балаға қанша қаржы жұмсалғанын анықтау қиын болатынын алға тартады.

NoFake.kz редакциясы бұл ақпараттың қаншалықты шындыққа жанасатынын анықтау үшін ҚР Әділет министрлігіне хабарласып, ресми өкіл Талғат Уәлиден сұрады.

View this post on Instagram

A post shared by Nofake.kz (@nofakekz)

Алимент алушыдан ешкім есеп сұрамайды

ҚР Әділет министрлігінің ресми өкілі Талғат Уәли бұл ақпаратты жоққа шығарды. Оның айтуынша, министрлік тарапынан мұндай талап та, заңнамалық өзгеріс те қарастырылып жатқан жоқ.

«Жоқ, бұл дұрыс ақпарат емес. Әділет министрлігі мен жеке сот орындаушылары тек алимент төлеушінің қаражатты толық көлемде аударуын қадағалайды. Ал ақша алимент алушының қолына тигеннен кейін, оның қандай мақсатқа жұмсалатынын мемлекеттік органдар бақыламайды», – деді ведомствоның ресми өкілі.

Заң жобасына қандай өзгеріс енгізілді

Мемлекет басшысының қол қоюына жіберілген «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне атқарушылық іс жүргізуді жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заң жобасында басқа мәселе қамтылған. Құжат алимент алушыларды тексеруге емес, керісінше, балаға тиесілі ақшаны қорғауға бағытталған.

Бұғатталмайтын арнайы алименттік шот: Қазір алимент алатын ананың (немесе әкенің) екінші деңгейлі банктер немесе мемлекеттік мекемелер алдында қандай да бір берешегі (несие, салық және т.б.) болса, оның жеке шоттары бұғатталады. Алимент ақшасы да бұғатталып, кәмелетке толмаған бала тиісті көмексіз қалатын жағдайлар жиі кездеседі.

Осы олқылықты жою үшін Әділет министрлігі мен Парламент депутаттары арнайы алименттік шот ашу жүйесін әзірледі. Шот ашылғаннан кейін тіркеледі. Оған мемлекеттік орган да, екінші деңгейлі банктер де шектеу немесе бұғат қоя алмайды. Алимент төлеуші ақшаны тек осы шотқа аударады және ол қаражат баланың қажеттіліктеріне ғана жұмсалады.

Ал алимент алушылардан есеп талап етілмейді.

Сообщение Алимент алушы мемлекетке есеп береді — фейк появились сначала на NoFake.

Ведомствоның мәліметінше, жүргізушілерді алдап жүрген қаскөйлер көбейген.

«Соңғы уақытта жүргізушілерге ақылы жолдармен жүргені үшін берешекті өтеуді талап ететін SMS-хабарламалар келе бастады. Ондай хабарламаларда күмәнді сілтемелер, соның ішінде KazToll-дың ресми сайтына ұқсатып жасалған жалған ресурстар көрсетілген», – делінген таратылған ресми хабарламада.

Ұлттық компания көлік жүргізушілерге төлем жасағанда қауіпсіздікке назар аударып, сайт мекенжайын мұқият тексеруді сұрайды.

«Төлем алу жүйесінің ресми сайты — kaztoll.kz. Сәл де болса өзгеше жазылған (мысалы, kaztoll.nbvntrqz.cfd/com) сілтемелердің KazToll қызметіне және «ҚазАвтоЖол» ұлттық компаниясына ешқандай қатысы жоқ», — дейді компания өкілдері.

Мамандар мұндай жалған сілтемелердің соңы үлкен материалдық шығынға әкелуі мүмкін екенін ескертті.

«Мұндай күмәнді сілтемелерге өту дербес деректердің, банктік мәліметтердің және ақшалай қаражаттың ұрлануына әкеп соғуы мүмкін», — дейді мамандар.

Цифрлық қауіпсіздікті қалай сақтаймыз?

«ҚазАвтоЖол» компаниясы мына ережелерді қатаң сақтауды сұрайды:

• Күмәнді SMS пен мессенджерлерден келген сілтемелерді мүлде ашпаңыз;
• Төлем жасамас бұрын сайттың мекенжайын (браузер жолағын) міндетті түрде тексеріңіз;
• Жол ақысын тек ресми kaztoll.kz сайты арқылы ғана төлеңіз;
• Күмәнді хабарлама алған жағдайда оған жауап бермеңіз және жеке деректеріңізді ешкімге айтпаңыз.

«Беймәлім сайттарға банк карталарының деректерін, ЖСН, құпия сөздер мен SMS-кодтарды енгізбеңіз. Қажет болған жағдайда ақпаратты тек ресми көздерден немесе 1403 байланыс орталығы арқылы нақтылаңыздар», – деп ескертеді компания өкілдері.

Ақылы жолдарға қатысты барлық ресми хабарлама мен жаңалық компанияның ресми интернет-ресурстарында жарияланады. Белгісіз нөмірден келген хабарламаларға сенбеңіз.

Сообщение Алаяқтар жүргізушілерге KazToll атынан SMS жіберіп жатыр появились сначала на NoFake.

ҚР ҒЖБМ Жоғары және ЖОО-дан кейінгі білім комитеті төрағасының орынбасары  Ақерке Абылайханның айтуынша, бүгінде елімізде осындай бірнеше университеттердің жерлері өздеріне қайтарылып жатыр.

«Мысалы «Абай» атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің жері қайтарылды, «Әл-Фараби» атындағы Қазақ Ұлттық университетінде осы бағытта жұмыстар жүргізілуде, Қ. Сәтпаев атындағы университетінің де оған тиесілі, бұрын сатылып кеткен жерлері қайтарылып жатыр», — деді ол.

Ведомство өкілі елімізде, әсіресе үлкен қалаларда бұл мәселе өзекті екенін растады.

«Бұл жерде тек қана жатақхана құрылымдарын ғана емес, аудиторияларды да жақсартуымыз керек. Бүгінгі заманға сай лабороторияларды да салуымыз керек. Сондықтан үлкен қалаларда жер мәселесі әрине өзекті. Бірақ бұл бағытта бүгінгі таңда жүйелі жұмыстар жүргізілуде. Нәтижелер бар», — деді ол.

Айта кетейік, бұған дейін ҚР ҒЖБМ елімізде жатақхана тапшылығы мәселесі бар екенін растаған еді.

Сообщение Қазақстанда ЖОО-на тиеселі жерлер қайтарылып жатыр ма – министрлік жауабы появились сначала на NoFake.

Ведомство өкілінің айтуынша, бұл мәселе бүгінгі таңда біртіндеп шешімін тауып жатыр.

«Бұдан 3 жыл бұрынғы тапшылықты көрсеңіздер, 100 мыңның үстінде болатын. Бұл мәселе біртіндеп шешімін табуда. Мәселен, мемлекеттік және жекеменшік әріптестік аясында біздің инвесторлар жекеменшік жатақханалар салуда. Себебі, университеттердің жанындағы жатақханаларда әрине орын барлық студенттерге жетпейді. Бірақ МЖӘ шеңберінде әр университетте оқитын студенттерге мемлекет тарапынан қаржы бөлінеді. Яғни, оны салған азамат ол жатақханада міндетті түрде студент жастардың тұруын қамтамасыз етеді», — деп түсіндірді ол.

ҚР ҒЖБМ Жоғары және ЖОО-дан кейінгі білім комитеті төрағасының орынбасары  Ақерке Абылайхан кәсіпкерлер мемлекеттік-жекеменшік әріптестік аясында жатақхана ғимараттарын қалай салатынын атап өтті.

«Көптеген кәсіпкерлер өздерінің ғимараттарын реконструкциялау арқылы да қазір жекеменшік жатақханаларды салуда. Бұл жерде Алматы, Астана қалаларында Үкімет тарапынан жұмсалған инвестициясын 6 жыл ішінде қайтарып алуға және онда тұрған әрбір студентке қаражат бөлінеді», — деді ол.

Ол жатақхана тапшылығы мәселесі неден туындап отырғанын да түсіндірді.

«Бүгінгі таңда мектеп бітіруші түлектердің саны артып отыр. ҰБТ тапсырушылардың саны да былтырмен салыстырғанда 30 мыңға жоғары. Сондықтан олар грантқа ілікпесе де, бізге ақылы түрде келеді. Жалпы бұл проблема Үкімет тарапынан жүйелі түрде шешілуде», — деді ол.

Айта кетейік, ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігі ҰБТ мен оны тапсырудағы өзгерістерге қатысты жауап берген еді.

Сообщение Студенттерге жатақхана жетпейді — шындық появились сначала на NoFake.