Бүгінде медицина дамыған, тіпті жасанды интеллект диагноз қойып жатқан заманда өмір сүріп отырмыз. Бірақ біз әлі де тамыр ұстайтын тәуіпке, «қатерлі ісікке жылан сорпасын іш» дейтін емшілерге және онлайн дем салатындарға сенеміз. Адам неліктен химиялық терапиядан бас тартып, тәуіптің сөзіне сенеді? Ағзаны шлактан тазарту немесе «арамы қанды» шығару деген медициналық шындық па, әлде маркетинг пе?

Медицина мен бақсылықтың, ғылым мен сенімнің аражігін ажырату үшін студиямызға білікті дәрігер, ҚР Денсаулық сақтау министрлігі Қоғамдық денсаулық сақтау ұлттық орталығының басқарма төрағасы Ерік Әбенұлы Байжүнісовті шақырып, сұхбаттастық.

Сообщение Ракқа жылан сорпасы ем бе: денсаулыққа қатысты мифтер появились сначала на NoFake.

Мессенджерлерде тараған хабарламада күннің астында қалған пластик су бөтелкелері «шыны секілді әсер етіп», соның салдарынан пәтерде өрт тұтанып, кейін жалын көрші балкондарға тарағаны айтылған. Сондай-ақ хабарламада азаматтарға күннің астында су бөтелкелерін, шыны заттарды және электрондық құрылғыларды қалдыруға болмайтыны туралы жазылған.

ТЖД мәліметінше, 2026 жылғы 23 маусымда Отырар көшесі, 18 мекенжайында орналасқан «Береке» тұрғын үй кешенінде шынымен өрт болған. Жалпы аумағы 40 шаршы метрді құраған тілсіз жау бірнеше балконды шарпыған.

«Зардап шеккендер жоқ. ТЖД қызметкерлері құтқару маскаларының көмегімен төрт адамды, оның ішінде бір баланы құтқарды. Он адам эвакуацияланды, тағы 40 тұрғын ғимараттан өздігінен шықты. Өрттің шығу себебі анықталып жатыр», – деп хабарлады ведомство.

Сонымен қатар құтқарушылар пластик су бөтелкелерінен өрт шыққаны туралы ақпараттың ресми түрде расталмағанын атап өтті.

«Пластик су бөтелкелерінен өрт шыққаны туралы ақпаратқа келсек, қазіргі уақытта бұл деректі растайтын нақты фактілер жоқ», – деді ТЖД өкілдері.

Сонымен бірге ведомство аптап ыстық кезінде балкондарда тез тұтанатын сұйықтықтарды, аэрозольді және газ баллондарын, қағаз, картон және өзге де жанғыш материалдарды сақтамауға кеңес берді. Сондай-ақ ТЖД балкондарды артық заттардан босатып, өрт қауіпсіздігі ережелерін сақтау қажеттігін еске салды.

Сообщение «Береке» үйіндегі өрт: өрттің пластик бөтелке үшін тұтанғаны туралы ақпарат расталмады появились сначала на NoFake.

Қазақстанда 5 айдың қорытындысы бойынша мұнай өндіру көлемі азайған. Өйткені Қарашығанақ кен орнында жұмыс уақытша тоқтатылған. Осыған байланысты ҚР Энергетика министрі Ерлан Ақкенженов ведомствоның жылдық мұнай өндіру жоспарын қалай түзеткенін және елдегі отын нарығының өзекті мәселелерін баяндады.

Бастапқы жоспар бойынша Қазақстанда мұнай өндіру деңгейі 101,5 миллион тонна деп есептелген болатын. Алайда Теңіз кен орнындағы оқиғалар мен Каспий Құбыр Консорциумындағы (КТК) іркілістерден кейін бұл көрсеткіш 96 миллион тоннаға дейін қысқартылды.

Дегенмен, министрлік серіктестермен бірлесіп жаңа шешім қабылдаған:

«Біз ОПЕК+ серіктестерімізбен бірлесе отырып, Қашаған кен орнындағы жоспарлы жөндеу жұмыстарын келесі жылға ауыстыру туралы шешім қабылдадық. Бұл қадам бізге қосымша 2 миллион тонна мұнай берді. Осылайша, жыл қорытындысы бойынша біз 98 миллион тонна шамасында мұнай өндіруді көздеп отырмыз», — деді Ерлан Ақкенженов.

Жақында Германияның Экономика және экономикалық даму министрінің Қазақстанға сапары аясында немістің «Шведт» (Schwedt) зауытына қазақстандық шикізатты жеткізу мәселесі талқыланбақшы. Қазақстан бұл зауытты мұнаймен қамтамасыз етуші негізгі елдердің бірі болғанымен, қазір қиындықтар бар.

Ресей Қазақстаннан жанармай сұрады ма
Журналистердің «Ресей тарапынан Қазақстанға отын жеткізу туралы бейресми өтініштер немесе сұраулар болды ма?» деген сұрағына министр нақты жауап берді.

«Біз ресми тұлғалармыз, мемлекеттік қызметшіміз. Сондықтан біз тек ресми өтініштермен ғана жұмыс істейміз, «бейресми» дегенді мен білмеймін. Егер Ресей Федерациясы тарапынан отын жеткізу бойынша ресми өтініш түсетін болса, Қазақстан бұл мәселені міндетті түрде қарастырады», — деді Энергетика министрі.

Бензин контрабандасы: Көрші елдердегі баға 800 теңгеге жетті

Әлеуметтік желілерде Қазақстан шекарасынан Ресейге жанар-жағармай материалдарын (ЖЖМ) жүк көліктерімен жасырын түрде алып өту әрекеттері жиі талқылануда. Энергетика министрі бұл «жасырын экспортты» үшінші жыл қатарынан көтеріліп келе жатқан өзекті проблема деп атады. Заңсыз тасымалданатын өнім көлемі жылына 100–200 мың тоннадан асып жығылуы мүмкін.

Ерлан Ақкенженов бұл мәселенің туындауына өңірдегі баға айырмашылығы себеп екенін нақты сандармен түсіндірді:

• Өзбекстанда: Жанар-жағармай бағасы Қазақстанмен салыстырғанда 2 есе жоғары.
• Ресейде: Кейбір аймақтарда бензин бағасы литріне 800 теңгеге дейін жетеді.
• Қазақстанда: АИ-92 бензинінің ресми бағасы — 205–233 теңге.

«Мұндай үлкен баға айырмашылығы болғандықтан, кейбір пысық азаматтар біздің бензинді Ресей Федерациясына және өзге де көрші елдерге заңсыз тасу үшін барын салып жатыр. Қазақстан үшін басты қауіп — өнімнің сыртқа шығуында емес, біздегі бағаның тым төмендігінде болып тұр», — деді ведомство басшысы.

Сообщение Энергетика министрі жанармай контрабандасына қатысты мәлімдеме жасады появились сначала на NoFake.

Фото, дауыс: дипфейк неден құралады?

Францияның EURECOM университетінің цифрлық қауіпсіздік департаментінің профессоры Жан-Люк Дюжеле дәл осы бағыттағы маман. Оның ғылыми қызметі цифрлық суреттер мен бейнелерді талдау, биометрия, бет-әлпетті тану, бейнебақылау және цифрлық сараптама салаларымен байланысты. Сондықтан ол дипфейктерді абстрактілі қауіп ретінде емес, бірнеше кезеңге бөліп қарастыруға болатын технология дейді.

Сарапшының айтуынша, жалған инвестициялық видеоны жасау бастапқы материалдарды жинаудан басталады.

«Егер алаяқтар мұндай видеоны сенімді етіп көрсеткісі келсе, оларға көбінесе адамның бір сапалы фотосуреті мен бірнеше секундтық дауыс жазбасы жеткілікті. Осыдан кейін арнайы құралдардың көмегімен олар фотодағы адамды “жандандырып”, оның өз дауысымен сөйлеп тұрғандай етіп көрсете алады», – дейді Жан-Люк Дюжеле.

Қазақстанда саяси дипфейктерге кімдер ілікті?

Естеріңізде болса, күні кеше Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев адамзатқа жалған ақпарат пен дипфейктерден төніп тұрған қауіп туралы айтқан болатын.

«Заманауи технологиялар цифрлық алаңда алауыздықты әдейі ушықтыратын «ботофермалардың» пайда болуына түрткі болды. Көпе-көрінеу жалған ақпарат тарату, адамды қаралау, өтірікті шындай соғатын қауіпті құбылыс қалыптасты. Оны қазір дипфейк деп атайды. Яғни объективті фактілер эмоцияның көлеңкесінде қалып, қасақана арандатушылық туғызады», — деді ол.

Сондай дипфейктерге мысал ретінде редакциямызда бұған дейін жарияланған депутаттардың бірнеше дипфейктерін келтіруге болады. Ондай дипфейктер әсіресе, саяси науқан алдында, біздің жағдайда Конституциялық реформа алдында жанданғаны байқалады.

Мәселен, Nofake.kz бұған дейін Қорғаныс министрлігі атынан тараған осындай видеоның дипфейк екенін жариялаған болатын. Видеода министрлік өкілі «Сарбаз өліміне қылмыстық іс ашылмасын» деген мазмұндағы ақпарат таратып, көпшілікті дүрліктірген еді.

Дәл осындай видео референдум қарсаңында да тараған болатын. Онда «Марқұмдардың атынан референдумда дауыс береді» деген жалған ақпарат тараған еді.

Дәл осындай жағдай Венгриядағы сайлау кезінде де орын алған. Political Capital сараптамалық орталығының зерттеушісі Чаба Мольнар Венгриядағы сайлау науқаны жалған немесе манипуляцияланған ақпарат негізгі саяси күн тәртібінің бір бөлігіне айналған «постақиқат» (post-truth) құбылысының айқын мысалы болды. Соның бірі – оппозициялық Tisza партиясына қатысты ойдан шығарылған «салық жоспары». Бұл ақпарат билікшіл БАҚ арқылы кеңінен таратылып, кейін сот оның шындыққа сәйкес келмейтінін анықтады.

Сарапшы сондай-ақ ЖИ арқылы жасалған дезинформацияның сайлаушылардың саясаткерлер мен партияларға деген көзқарасын қалай қалыптастыратыны туралы айтты.

«Жалған ақпарат өте жарқын әрі эмоцияға әсер ететін форматта таралады. Ол адамның жадында ұзақ сақталатын із қалдыруы мүмкін, ал бұл кейін біздің шешімдерімізге ықпал етеді. Мысалы, сайлау күні кімге дауыс беру немесе, керісінше, кімге мүлде дауыс бермеу туралы таңдауға әсер етуі ықтимал. Сайлау науқаны кезінде көрген ЖИ арқылы жасалған контенттің басым бөлігінің мақсаты да осы болды. Олар оппозициялық саясаткерлер мен партиялардың беделіне нұқсан келтіріп, сайлаушылардың оларға дауыс бермеуіне ықпал етуді көздеді», – деді Чаба Мольнар.

Дипфейкті жасау жеңіл ме?

Франциялық профессор Жан-Люк Дюжеленің пікірінше,бүгінде дипфейктің техникалық бөлігін жасау аса күрделі дайындықты талап етпейді. Фото мен видеоны көпшілікке қолжетімді құралдар арқылы өңдеуге болады. Ал дауысты қолдан жасау қиындау: оны шынайы етіп шығарып, ерін қимылдарымен дәл сәйкестендіру қажет. Одан да күрделісі – мұндай жалған әрекетті нақты уақыт режимінде жасау. Дегенмен бүгінде бұл техникалық кедергілер алаяқтар үшін басты мәселе емес.

«Бүгінде қарапайым әрі дөрекі дипфейк жасау өте оңай. Алаяқ үшін негізгі қиындық – дипфейктің өзін жасау емес, сенімді сценарий ойлап табу. Ол қандай оқиғаны айту керектігін, адамға қашан хабарласу тиімді екенін және қандай дәлелдерді қолдану қажет екенін түсінуі керек. Мысалы, егер ақша сұраса, қандай негізбен сұрайды? Өзін компания директоры ретінде таныстыра ма? Әлде туысқаны ретінде ме?» – дейді сарапшы.

Алаяқтардың арбауына қалай түспейміз?

«Жалған әрекетті анықтаудың ең тиімді жолы аудио немесе видеоны талдау емес, контексті тексеру болып табылады. Шынайы адам ғана білетін сұрақ қойыңыз. Мысалы, хат алмасу кезінде компанияңыз туралы, соңғы кездесулеріңіз туралы немесе тек сол адам білуі тиіс жайттар туралы сұрауға болады. Ал бейнеқоңырау кезінде адамнан қарапайым әрекет жасауды өтініңіз: мысалы, солға немесе оңға қарауын сұраңыз», – дейді сарапшы.

Сонымен қатар қауіпсіздік тек дипфейкті тану қабілетіне ғана тәуелді болмауы керек. Жан-Люк Дюжеленің айтуынша, тиімді инвестиция уәде еткен қоңыраулар мен бейнебайланыстарға қатысты да күмәнді хаттардағыдай қағида қолданылады.

«Егер сізге белгісіз хат келіп, онда көрсетілген нөмірге қоңырау шалуды немесе банкпен байланысуды сұраса, сіз бірден жауап бермеңіз. Оның орнына банктің ресми нөміріне өзіңіз хабарласасыз. Мұнда да дәл сол қағида жұмыс істейді. Егер біреу телефон арқылы ақша аударуды сұрап, соның арқасында байып кететініңізді айтса, одан WhatsApp нөмірін немесе электрондық поштасын беруді сұраңыз. Егер сізге SMS арқылы хабарласса, электрондық пошта арқылы жауап беріңіз және керісінше. Осылайша алаяқ өзіне қатысты қосымша ақпарат беруге мәжбүр болады», – деп қорытындылады Жан-Люк Дюжеле.

Сарапшының айтуынша, әңгімелесуші сізден сұраған ережелер бойынша әрекет етпеу керек. Үзіліс жасап, байланысты басқа арнаға ауыстыру — алаяқтардың тұзағынан қорғайтынын ұмытпаңыз

Түйін

ЖИ дамуы ақпарат тарату мүмкіндігін кеңейткенімен, оны теріс мақсатта пайдаланатындардың да қатары артып келеді. Әсіресе, сайлау мен референдум сияқты саяси науқандар кезінде дипфейктер мен жалған ақпарат қоғамдық пікірге ықпал ету құралына айналуда. Мұндай контенттің басты мақсаты – адамдардың эмоциясына әсер етіп, белгілі бір саясаткерге немесе саяси күшке деген сенімді әлсірету, қоғамда күмән мен алауыздық қалыптастыру.

Сарапшылардың айтуынша, дипфейктерді жасау бұрынғыдай күрделі процесс емес. Бір ғана фотосурет пен бірнеше секундтық дауыс жазбасының өзі шынайы көрінетін жалған бейне жасауға жеткілікті болуы мүмкін. Сондықтан бүгінгі күні қауіптің негізгі көзі технологияның өзі емес, оны қандай мақсатта және кімнің қолданып отырғанында.

Осындай жағдайда әрбір азаматтың медиасауаттылығы шешуші рөл атқарады. Әлеуметтік желілерде таралған кез келген даулы видеоға немесе сенсациялық мәлімдемеге бірден сенбей, ақпараттың түпнұсқасын тексеру, ресми дереккөздерге жүгіну және бірнеше ақпарат көзін салыстыру маңызды. Ал күмәнді қоңыраулар мен хабарламалар кезінде сарапшылар ұсынғандай, әңгімені басқа байланыс арнасына ауыстырып, қосымша сұрақтар қою – алаяқтардың арбауына түсудің алдын алатын қарапайым әрі тиімді тәсілдердің бірі.

Цифрлық технологиялар дамыған сайын дипфейктердің сапасы да арта береді. Сондықтан олармен күрестегі ең тиімді құрал – технология ғана емес, ақпаратты сыни тұрғыдан бағалай алатын, медиасауатты қоғам қалыптастыру.

Айта кетейік, Қазақстанда жасанды интеллектіні қолдануды құқықтық тұрғыдан реттеуге бағытталған арнайы заң қабылданды. Құжатта ЖИ жүйелерін қауіпсіз пайдалану, ашықтықты қамтамасыз ету және адам құқықтарын қорғау қағидаттары көзделген. Мұндай құқықтық тетіктердің тиімді болуы азаматтардың медиасауаттылығымен қатар жүргенде ғана жалған ақпарат пен дипфейктердің таралуына қарсы тұруға мүмкіндік береді.

Сообщение Саяси науқан алдындағы дипфейктер: қалай жасалады және астарында не жатыр появились сначала на NoFake.

Министрдің айтуынша, қазір виртуалды кеңістіктегі заңсыздықтармен күрес Бас прокуратура мен Ішкі істер министрлігінің бақылауында тұр.

«Өздеріңізге белгілі, Бас прокуратураға арнайы құзыреттілік берілген. Егер интернет желісінде кибербуллинг белгілері немесе балаларға қатысты құқыққа қайшы әрекеттер байқалатын болса, олар бұл ресурстарды 24 сағаттың ішінде бұғаттайды. Қазіргі таңда мұндай зиянды контенттің саны күн санап артып келеді. Осы орайда, балалардың жас ерекшеліктеріне сай келмейтін материалдарды бұғаттау шаралары ІІМ тарапынан жіті қадағалануда», — деді ведомство басшысы.

Балалар арасындағы кибербуллинг, буллинг және аутодеструктивті мінез-құлық (суицид) мәселелерін шешу мақсатында арнайы ведомствоаралық үлкен комиссия жұмыс істейді. Премьер-Министрдің орынбасары – Мәдениет және ақпарат министрі Балаева Аида Ғалымқызы басшылық ететін бұл комиссия өңірлердегі жағдайды тұрақты бақылауда ұстап отыр.

Жұлдыз Сүлейменова кибербуллинг фактілерімен жұмыс істеудің нақты алгоритмін атап өтті.

Ай сайын бес өңір таңдалады да, сол аймақта төрт арнайы жиналыс өткізіледі. Оқушылар арасында орын алған әрбір кибербуллинг пен суицид фактісі толыққанды зерделеніп, пысықталады.

Мектептерде мамандар онлайн ортада қысым көрген немесе психологиялық қиындыққа тап болған балалармен жұмыс істейді.

Интернеттегі қоқан-лоқы немесе буллинг құрбаны болған балалар мен олардың ата-аналары «111» бірыңғай байланыс орталығына жүгіне алады. Бұл жүйеге бірнеше негізгі мемлекеттік орган мен жергілікті әкімдіктер тікелей интеграцияланған.

 «Егер байланыс орталығына кибербуллинг немесе өзге де құқық бұзушылықтар бойынша қоңырау түсетін болса, бізге бірден хабар жетеді. Біз бұл ақпаратты және баланың қауіпсіздігіне төнген қатерді оперативті (шұғыл) түрде көріп, дереу әрекет ететін боламыз», — деп түйіндеді сөзін Оқу-ағарту министрі.

ҚР ІІМ, Цифрлық даму министрлігі, Оқу-ағарту, Денсаулық сақтау министрліктері мен әкімдіктердің ақпараттық жүесі осы орталықпен интеграцияланған. Егер орталыққа қоңырау түссе, аталған органдарға бірден хабар келеді.

Сообщение Балаларға қарсы кибербуллинг: қауіпті ақпарат 24 сағатта бұғатталады появились сначала на NoFake.

ҚР ҒЖБМ Жоғары және ЖОО-дан кейінгі білім комитеті төрағасының орынбасары Ақерке Абылайхан елімізде кей университеттер жанындағы жатақханалардың 60 жылдары салынғанын растады.

«Университет жанындағы жатақханалардың ішінде 1960 жылдары салынғандары да бар. Оны министрлік тарапынан ешқашан жасырған емеспіз. Сондықтан жатақханалар ескі болғанымен, оларға ағымдағы жұмыстар жүргізіледі. Ал, күрделі жұмыс жүргізуге өте үлкен уақыт керек. Ол тіпті 1-2 жылға созылуы мүмкін. Ал, студенттер легі қайтадан келеді», — деп түсіндірді ол.

Бұл ретте, ведомство өкілі, бастысы – жатақханадағы қауіпсіздік мәселесі екенін атап өтті.

«Әрбір өңірдің тексеретін ұйымдары бар ғой, өрт қауіпсіздігін тексереді, не болмаса сейсмо ахуал қандай? Бұл әсіресе, Алматы қаласында өзекті. Осының барлығын қорытындылай отырып, университеттерге министрлік тарапынан арнайы тапсырма берілген. Жыл сайын, әрбір біздің аппараттық отырыста бұл тақырыпты қозғаймыз», — деді ол.

Сонымен бірге ол студенттердің хостелдерге орналастыруына қатысты пікір білдірді.

«Бүгінгі таңда Алматы қаласында студенттер хостелдерде тұрады, бірақ біз оны жатақхана тапшылығы деп есептейміз. 5176 орын тапшылық дегеніміз – ол хостелде тұратын жастарды есептегендегі сан. Себебі, хостелде тұрғызу – бұл уақытша шара», — деді ол.

Бұл ретте маман хостелдермен ЖОО-ры келісімшарт жасайтынын атап өтті.

«Хостелдерге қоятын талабымыз – жолдан келген жолаушы, мынау хостел екен деп студенттермен бірге жатып-тұрмауы қажет. Сондықтан әрбір университет хостел иесіне талап қояды. Санитарлық, өрт қауіпсіздігі, жалпы қауіпсіздік бойынша талаптар қояды. Мұның барлығы хостелдердің иелерімен бірге талқыланып, жауапкершілігі келісімшарт шеңберінде анықталады», — деді ол.

Сонымен бірге Ақерке Абылайхан Алматыда барлығы қанша университет хостелдермен келісімшарт жасасқанын жеткізді.

«Бірақ Алматы қаласындағы барлық хостелдермен бізде келісімшарт жоқ. Себебі Алматы қаласының әкімдігі сайт жасаған. Ол сайтта қандай хостелдерге тұруға болады, олар анықтап өздерінің ұсынымдарын беріп отыр. Бұл жерде біз Алматы қаласының Жастар саясаты бөлімімен бірлесіп жұмыс жасап отырмыз. Алматы қаласында 23 университет бүгінгі таңда жекеменшік хостелдермен жұмыс жасайды», — деді ол.

Айта кетейік, бұған дейін Ғылым және жоғары білім министрлігі «Шетелдік студенттерге жатақхана берерде жеңілдік бар» деген ақпаратты жоққа шығарған еді.

Сообщение Студенттерді ескі жатақхана мен хостелдерге орналастыратыны рас па появились сначала на NoFake.

Министрлік өкілінің мәлімдеуінше, қазіргі цифрлық заманда әрбір азаматтың өз мәртебесін алдын ала бақылауға толық мүмкіндігі бар.

Ақпарат неге «жетпей қалады»?

Талғат Уәли қарыз туралы мәліметтің дер кезінде қолға тимеуі туралы уәждердің негізсіз екенін атап өтті.

«Жоқ, қарызы мен бұғатталуы туралы ақпарат адамға алдын ала жетпей қалады деген шындыққа жанаспайды. Себебі біз цифрлық дәуірде өмір сүріп жатырмыз, кез келгеніміздің смартфонымыз бар. Желіде арнайы қосымшалар жұмыс істеп тұр», — деді ведомствоның ресми өкілі.

Оның айтуынша, шетелге сапар шегер алдында кез келген азамат ешқандай кедергісіз өзінде бұғаттаудың бар-жоғына көз жеткізіп алуы тиіс. Ол үшін «Әділет гов» немесе eGov порталдары мен мобильді қосымшаларында жеке ЖСН-ді теру жеткілікті. Онда:

• Қандай да бір шектеулердің бар-жоғы;
• Шектеу қойылуының нақты себебі;
• Істі қарап жатқан сот орындаушысының деректері – мекенжайы, телефон нөмірі толық көрсетіледі.

Әуежайда қарызды төлеп, шектеуді бірден алуға бола ма?

Егер азамат шетелге шығар алдында өз басында айыппұл немесе берешек бар екенін байқамай қалған болса, мәселені жедел шешудің тетіктері қарастырылған.

«Егер айыппұл төлеу тетігі мемлекеттік органдармен интеграцияланған болса, сол жерде банк қосымшасымен төлесе, айыппұл автоматты түрде алынып тасталады», — деп толықтырды Талғат Уәли.

Министрлік өкілі кез келген келеңсіздіктің алдын алу үшін және шекарада бөгелмеу мақсатында сапарға шықпас бұрын өзіңізді базалардан алдын ала тексеріп алуға кеңес береді.

Сообщение «Әуежайда бір-ақ біледі»: Әділет министрлігі берешек туралы ақпаратқа қатысты мәлімдеме жасады появились сначала на NoFake.

Бұл туралы ол бүгін Ақордада журналистермен кездесуі барысында мәлімдеді.

«Заманауи технологиялар цифрлық алаңда алауыздықты әдейі ушықтыратын «ботофермалардың» пайда болуына түрткі болды. Көпе-көрінеу жалған ақпарат тарату, адамды қаралау, өтірікті шындай соғатын қауіпті құбылыс қалыптасты. Оны қазір дипфейк деп атайды. Яғни объективті фактілер эмоцияның көлеңкесінде қалып, қасақана арандатушылық туғызады», — деді ол.

Мемлекет басшысы қоғамның ынтымақ-бірлігіне сына қағып, мемлекеттік институттардың атына кір келтіру үшін жасанды интеллект құралдары қолданылатынын атап өтті. Ол танымал тұлғалардың жасанды цифрлық бейнелерін түпнұсқадан ажырату мүмкін еместігін жеткізді.

«Мұндай технологияларды түрлі алаяқтар мен деструктивті күштер белсенді пайдаланады. Сондықтан медиа саласының қызметкерлері жауапкершілік танытып, мемлекеттің аталған гибридті, аса қауіпті қатерлерге төтеп беруіне атсалысуға тиіс. Осы орайда сіздердің еңбектеріңіз орасан», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Президент Қазақстанда БАҚ қызметіне қажетті жағдай жасалғанын айтты.

«Елімізде пікір алуандығы мен сөз еркіндігі бар, ал цензураға заң жүзінде тыйым салынған. Алайда, сөз бостандығы дегеніміз жүгенсіздікке және тәртіпсіздікке жол беру деген сөз емес. Сондықтан қоғамдық пікірді өздерінің теріс пиғылына пайдаланып, медиа саласында айласын асырғысы келетіндер мына бір қарапайым қағиданы жадында ұстауы қажет: бірде-бір адам шексіз құқық иесі емес», — деп түсіндірді Президент.

Қасым-Жомарт Тоқаев, өз сөзінде өз құқыңды білу және сақтау өзгенің құқын бұзу немесе ар-ожданын таптау деген сөз емес екенін атап өтті.

«Алдымызда адамдар жалған ақпараттың жетегінде кетпей, күрішті күрмектен ажыратуы үшін медиасауаттылықты барынша арттыру міндеті тұр. Қоғам қауіпсіздігі мен құқықтық тәртіпті қамтамасыз ету үшін жасанды интеллект технологиясының мүмкіндіктерін кеңінен пайдалану қажет, соның ішінде кез келген заңсыз ақпаратты жедел анықтау және бұғаттау жұмысын қолға алу өте маңызды», — деді ол.

Мемлекет басшысы заң мен тәртіпке бағынатын ел ретінде құқықтық нигилизмге, әсірешілдікке, яғни, радикализмге және халқымыздың болмысына жат құндылықтарды насихаттау ісіне түбегейлі тосқауыл қажеттігін атап өтті. Президент бұл ретте оның – өте маңызды міндет екенін жеткізді.

Айта кетейік, бүгін Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Ақордада БАҚ өкілдерін кәсіби мерекемен құттықтады.

Сообщение Дипфейк пен жалған ақпарат қоғамға үлкен қауіп төндіреді — Президент появились сначала на NoFake.

Павлодар облысында іздестіру-құтқару жұмыстарын жүргізу барысында «Қазавиаспас» АҚ-ның тікұшағы Байдалы ауылынан бірнеше шақырым жердегі далаға мәжбүрлі жағдайда қонды, — деп хабарлады ТЖМ.

Тікұшақ 1950 жылы туған азаматты іздеу операциясына жұмылдырылған болатын. Алдын ала мәлімет бойынша, ер адам балық аулау кезінде мотоциклімен аударылып, аяғынан жарақат алған. Содан кейін ол құтқару қызметінен көмек сұраған.

Жоғалған тұрғынды іздеу жұмыстары бір тәулікке жуық уақытқа созылды. Шараға жергілікті құтқару күштері мен еріктілер жұмылдырылды.

«Жүргізілген ауқымды іздестіру шараларының нәтижесінде ер адам аман-есен табылды. Оған қазіргі уақытта барлық қажетті медициналық көмек көрсетілді, өмірі мен денсаулығына төніп тұрған қауіп жоқ», — деп хабарлады ҚР ТЖМ ресми өкілі Динара Нұрғалиева.

Тікұшақ бортындағы жағдай

Тікұшақ бортында экипаж мүшелері мен құтқарушылар болған. Ресми ақпаратқа сәйкес зардап шеккендер мен қаза тапқандар жоқ. Авиациялық оқиғаның орын алу себептері мен мән-жайы анықталып жатыр. Арнайы комиссия тексеріс жұмыстарын бастады.

Сообщение Құтқарушылар тікұшағы Павлодар маңына қонуға мәжбүр болды — ТЖМ появились сначала на NoFake.

Оның айтуынша, бұған дейін күйзеліске түскен адамдар желіде әдемі парақшасы мен күмәнді сертификаты бар «маманды» тауып, соңғы ақшасын санап берген. Десе де, олардың жағдайы жақсармай, тек нашарлай түсті, дейді депутат.

«Мыңдаған адамның, отбасының тағдырын күл-талқан етті. Сала заңмен реттелмегендіктен, олар ешқандай жауапқа тартылмайтын. Енді бұл өзгереді», — деді ол.

Заңның басты бағыттары:

1. Дипломсыз және реестрсіз психолог болмайды. Енді арнайы жоғары білімі (дипломы) жоқ және бірыңғай мемлекеттік реестрге тіркелмеген адамдарға өзін «психолог» деп атауға заңмен тыйым салынады. Кез келген азамат маманның реестрде бар-жоғын оңай тексере алады. Реестрде жоқтардың қызмет көрсетуге құқығы болмайды.

2. «Психо» атауын жамылып алдауға жол берілмейді. Дипломы жоқ “мамандар””тренерлерге” өз жарнамасында «психолог» сөзін, сондай-ақ одан туындайтын кез келген атауларды (мысалы, «психо-коуч», «психо-кеңесші») қолдануға ресми түрде тыйым салынады. Сөйтіп 2 апталық курсты бітіргендер енді аталған қызметті көрсете алмайды.

3. Онлайн-жарнама бақыланады. Психологтар әлеуметтік желіде өздерінің реестрдегі нөмірін міндетті түрде көрсетуі тиіс. Ал егер ақпарат желіде болмаған жағдайда, онда мұндай мамандар жауапкершілікке тартылады.

4. Реестрге ену үшін, арнайы жоғары білім болып, арнайы курстардан өтуі тиіс. Яғни, ол шын мәнінде адамның жанымен жұмыс істей алатын білікті маман болуы керек.

Аталған заңға Президент қол қойғаннан кейін, ол күшіне енетін болады.

Сообщение Жалған психологтар: Сенат жаңа заңды бекітті появились сначала на NoFake.